Dlaczego dotyk jest tak ważnym elementem naszego życia?
W okresie dziecięcym dotyk utożsamiany jest z poczuciem bezpieczeństwa, bliskości. Daje on szanse na lepsze przyszłe życie. Kontakt fizyczny, który niestety za sprawą nowych technologii już wcale nie jest takim oczywistym elementem dnia codziennego, jest niezbędny do prawidłowego rozwoju dziecka!
Dotyk jest jednym z najwcześniej rozwijanych zmysłów. Maluchy od samego początku domagają się kontaktu fizycznego z rodzicem. Zaspokojenie tej potrzeby u dzieci jest równie ważne co zaspokojenie potrzeby snu czy głodu.
Wg Amerykańskiej psychoterapeutki Virgini Satir do przeżycia niezbędne są minimum 4 uściski dziennie, do zachowania zdrowia 8 a do tego aby móc się rozwijać 12.
Przytulanie i dotyk ma ogromną rolę w rozwoju psychofizycznym dzieci. Dzieci przytulane szybciej rosną, łatwiej przybierają na wadze oraz mniej chorują w porównaniu do dzieci pozbawionych dotyku. Dla porównania mogę przytoczyć badanie prowadzone na szczurach, w którym oddzielono młode od matek. Młode szczury pozbawione dotyku zaczęły wydzielać o wiele mniej hormonu wzrostu, jednak gdy głaskano młode wilgotnym pędzelkiem poziom hormonu ulegał wyrównaniu.
Potwierdzającym tezę tego jak ważną potrzebą jest potrzeba dotyku wśród naczelnych było jeszcze jedno badanie przeprowadzone w 50 latach dwudziestego wieku na makakach. Badacz Harry Harlow z Uniwersytetu of Wisconsin-Madison przeprowadził badanie na grupie młodziutkich makaków odseparowanych od matek. Miał one do wyboru dwie kukły imitujące matki. Jedna druciana ale za to z pełną butlą mleka oraz druga szmaciana, do której mogły się przytulić. W zdecydowanej większości małpy wybierały te drugą, przytulaśną kukłę.
O tym jak istotnym elementem w pierwszych dniach życia jest przytulanie mówił również węgierski psychiatra Rene Spitz. W XX wieku obserwował on rozwój dzieci porównując dzieci z dwóch środowisk. Jedno więzienne, gdzie maluchy miały stały kontakt z mami oraz drugie maluchy ze żłobka prowadzonego przez zakonnice, gdzie dzieci miały zapewnioną pielęgnację oraz wyżywienie ale nie miały bliskości. Wnioski były zatrważające. W tym drugim środowisku, pozbawionym dotyku umierało co trzecie dziecko, podczas gdy w żłobku więziennym zapewniającym bliskość fizyczną nie umarło żadne maleństwo.
W jaki sposób działa dotyk?
Pierwszą i podstawową sprawą którą należy wspomnieć w odniesieniu do postu dotyczącego dotyku jest oksytocyna, zwana inaczej hormonem miłości. Oksytocyna odpowiada m.in. za silne przywiązanie, dlatego niemowlęta karmione piersią często mają jedyną w swoim rodzaju więź z matką. Poziom oksytocyny wzrasta po narodzinach dziecka, ale również wtedy gdy kogoś dotykamy! To m.in. dzięki oksytocynie czujemy się szczęśliwsi i bezpieczni. Wydzielanie oksytocyny odpowiada również za redukcję stresu, bez niej bylibyśmy stale w napięciu czy gotowości do walki. Pozytywną informacją jest to, że oksytocyna uwalnia się bez względu na to kogo dotykamy. Nie musi to być osoba dla nas bliska emocjonalnie. Przytulanie się do zwierząt daje podobne rezultaty!
Serotonina - tym razem hormon szczęścia. W czasie przytulania, czy szerzej dotyku zwiększa się wydzielanie również serotoniny, odpowiadającej m.in. za dobrą jakość snu, dobre samopoczucie czy apetyt. Co ciekawe przytulanie stymuluje również nasz układ odpornościowy oraz obniża poziom stresu. Również w przypadku dzieci przytulanych zaobserwowany obniżony poziom kortyzolu. Niższy poziom kortyzolu raz stresu w skali lat przekłada się na mniejsze ryzyko chorób na tle nerwowym.
Opioidy - wytwarzane przez organizm podczas przytulania, całowania czy innego kontaktu fizycznego np. matki z dzieckiem. Koją ból psychiczny i fizyczny. Poczucie obecności bliskich osób ma ogromną moc. Dzięki temu czujemy się przynależni do grupy, bliskość innych zmniejsza nasz niepokój, a także działa kojąco na ból psychiczny i fizyczny. Poczucie, że człowiek nie jest sam daje nam uczucie bezpieczeństwa oraz moc energii do działania.
Dlaczego jeszcze warto się przytulać?
- przytulanie się nic nie kosztuje
- przytulanie się nie boli
- przytulanie się buduje bliskość
- przytulanie się uwalnia hormony szczęścia
- przytulanie się redukuje poziom stresu
- przymulanie stymuluje układ odpornościowy
- przytulanie obniża ciśnienie krwi
- przytulanie uśmierza ból
- przytulanie jest najlepszy pierwszym krokiem do wzmocnienia poczucia własnej wartości, akceptacji czy poczucia bezpieczeństwa.
Kampania #przytudziecko
W ostatnim czasie przypadkiem natrafiłam na kampanię #przytuldziecko, która jest odpowiedzią na coraz większy brak bliskości i uważności w odniesieniu do rozwoju emocjonalnego dzieci. Smucą mnie kartki wiszące w szkole/przedszkolu nawołujące rodziców do poświęcenia 15 minut czasu dziecku bez telefonu albo do przytulania. Coś co kiedyś dzieci dostawały z defaultu dziś muszą sygnalizować zewnętrzne bodźce. Dokąd zmierzamy jako ludzkość w takim razie, nasuwa mi się pytanie. Z tym pytaniem pozostawiam Was ku refleksji..
Przeczytaj też: