Weronika Szczepańczyk - Absolwentka Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie, wykwalifikowany pedagog rytmiki. Osoba z kilkuletnim doświadczeniem w pracy nad umuzykalnianiem dzieci oraz dorosłych. Od 2013 współpracuje z przedszkolami państwowymi oraz prywatnymi. Od 2017 roku związana z Bankiem Santander S.A, realizując badania predyspozycji muzycznych dzieci w wieku od 3 do 9 lat. Od 2019 roku właścicielka firmy Muzyczna Ferajna, której głównym założeniem jest uwrażliwianie dzieci na muzykę oraz rozwijanie ich muzycznych zdolności. Jak mówi Weronika: nazwa „Muzyczna Ferajna” określa grono wszystkich dzieci, które wychowuję w duchu miłości do muzyki. Obserwowanie postępów moich podopiecznych i ich radości z obcowania z muzyką jest moją pasją.

BY: Czy muzyka ma znaczenie dla rozwoju dziecka?

Weronika Szczepańczyk: Tak, ma ogromne znaczenie! Dlatego cieszę się, że to pytanie zadawane jest mi coraz częściej, ponieważ mam wrażenie, że kwestia wpływu muzyki na rozwój dzieci jest w Polsce ignorowana….

Edukacji muzycznej zawdzięczamy OGROM korzyści wpływających na lepszy rozwój dzieci.

Na przykładzie gry na instrumencie (fortepianie) przedstawię część z nich.

• Nauka gry na instrumencie wymaga od dzieci systematycznego ćwiczenia, co za tym idzie kształci w nich dyscyplinę w sferze zarządzania własnym czasem.

• Gra na instrumencie to czynność wielozadaniowa, polegająca na kontrolowaniu wielu czynników: oczy śledzą zapis nutowy, co chwila kontrolując obie ręce. Palce prowadzą obie dłonie po klawiaturze instrumentu. Stopy naciskają odpowiednie pedały. Uszy kontrolują zgodność muzyki z zapisem nutowym oraz tempem utworu. Ciało kołysze się w rytm muzyki. Myśli kontrolują proces gry i dbają o każdy detal, nadając wyrazu wykonywanym nutom.
  Korelacja: oczy - ręce, ręka lewa - ręka prawa + nogi, słuch - wzrok - motoryka ciała, rozwijają koordynację całego ciała, kształcąc koncentrację i podzielność uwagi.

• Konieczność zapamiętania struktur melodyczno-rytmicznych uczy dzieci podporządkowywania się pewnym regułom. Wpajają poczucie ładu i porządku, wpływając na wykształcenie pozytywnych cech charakteru.

• Gra na instrumencie wymaga od dzieci uprzedniego zapoznania się z materiałem nutowym. Praca nad utworem prowadzi do sukcesywnego zapamiętywania struktur melodyczno-rytmicznych, co wzmacnia pamięć i poprawia zdolność szybkiego uczenia się.

• Twórcza atmosfera zajęć muzycznych czy improwizacja na instrumencie wpływa na indywidualny rozwój dziecka, pobudzając w nim kreatywność, samodzielność i wyobraźnię.

• Gra na instrumencie, a w szczególności gra z nut pobudza obie półkule mózgu. Lewa półkula mózgu odpowiada za umiejętności językowe, a więc trening muzyczny sprzyja rozwojowi języka oraz rozumowaniu. Dodatkowo, łączenie muzyki z nauką innych przedmiotów przyspiesza procesy uczenia się, np. podkładając melodię pod tekst angielskiego alfabetu dzieci szybciej przyswajają nowy materiał.
• Wykonywanie muzyki na instrumencie wpływa na lepsze jej odczuwanie, wpływając na rozwój ogólnych kompetencji i zdolności muzycznych, takich jak słuch wysokościowy, poczucie rytmu czy wrażliwość estetyczna.

• Gra na instrumencie cechuje się licznymi sytuacjami problemowymi, które stawiają dzieciom wyzwanie przezwyciężenia trudności. Dzieci wykazują się swoją pomysłowością i zaangażowaniem w pokonywaniu trudności.

• Muzyka wpływa na rozwój funkcji psychicznych, rozładowuje napięcia, a satysfakcja z nauczonego utworu dostarcza dzieciom wiele radości.

Wow. To rzeczywiście szerokie spektrum plusów. Kiedy zatem jest najlepiej wprowadzać elementy muzyczne swoim dzieciom?

Wprowadzanie w świat muzyki najlepiej rozpocząć od razu, nawet jeśli dziecko jest jeszcze w łonie matki. Uszy dziecka po 24 tygodniu ciąży są w pełni wykształcone, co oznacza, że od tego momentu można rozpocząć umuzykalnianie dziecka - głównie poprzez śpiew.

Jak rozpocząć przygodę z muzyką?

Umuzykalnianie malucha następuje głównie poprzez śpiewanie i rytmizowanie prostych wierszyków-rymowanek. Należy pamiętać o paru bardzo ważnych kwestiach:

1. Rozwój muzyczny jest jak rozwój mowy, wymaga czasu

2. Nie należy oczekiwać od dziecka, iż natychmiast włączy się w śpiewanie

3. Powinno się oswajać dzieci z muzyką każdego typu

Warto zaznaczyć, że uzdolnienia muzyczne są cechą wrodzoną. Czas, który rodzice mogą wykorzystać na rozwój muzykalności u dzieci jest ograniczony, ponieważ po 9 roku życia wpływ środowiska na ich potencjał jest już niewielki.

Czy wystarczy obcowanie z muzyką poprzez słuchanie?

Słuchanie muzyki jest elementem umuzykalniania dzieci, lecz to zaledwie namiastka, którą możemy zaoferować dziecku. Jeżeli rodzic nie czuje się pewnie w śpiewaniu czy w innych formach umuzykalniania, polecam zapisać dziecko na zajęcia umuzykalniające. Dla dzieci w wieku od 0 do 3 lat takie zajęcia nazywane są Gordonkami, dla dzieci starszych takie zajęcia prowadzi m. in. Muzyczna Ferajna.

Czy każde dziecko powinno uczyć się gra na instrumencie?

Dzieci wykazujące zainteresowanie grą na instrumencie warto zaprowadzić na indywidualne lekcje. Nauczyciel w pierwszej fazie edukacji zapoznaje dziecko z instrumentem. Nauka następuje głównie poprzez zabawę. Rodzic powinien obdarzyć nauczyciela zaufaniem, dając mu pole do zapoznania się z możliwościami dziecka. Cierpliwość i powstrzymanie się rodziców od oczekiwań wykształcenia wirtuoza z pewnością będą sprzyjały dziecku w procesie nauki.

 

W jaki sposób wybrać instrument dla mojego dziecka? Od jakiego instrumentu zacząć?

Gra na każdym instrumencie jest na swój sposób skomplikowana, dlatego nie ma reguły od którego powinno zacząć się przygodę z muzyką. Przede wszystkim dziecko powinno samo wybrać sobie instrument, na którym chciałoby nauczyć się gra. Rodzic może jedynie pokierować wyborem dziecka, zapoznając pociechę z szeroką gamą instrumentów strunowych, dętych i perkusyjnych. Świetną okazją ku temu jest udział w koncertach dedykowanych dzieciom. Repertuar, treści i sposób prowadzenia koncertów, dobierany pod najmłodszych słuchaczy, poszerza ich wiedzę z zakresu muzyki, zaznajamia z wyglądem i barwą dźwięku poszczególnych instrumentów oraz ćwiczy umiejętność uważnego słuchania. Koncerty dla dzieci są również wspaniałą formą spędzenia wolnego czasu.

Jak uczyć małe dzieci gry na instrumencie, żeby ich nie zniechęci ?

W tym przypadku rodzic odgrywa kluczową rolę! Najważniejszą kwestią jest okazywanie wsparcia i zainteresowania dziecku - warto wiedzie: co w danym momencie gra?, czego nauczyło się na ostatniej lekcji?, etc. Poniżej 3 wskazówki, przybliżające rodzicom właściwą postawę wobec dzieci:

1. (Jestem) Obecność rodzica podczas ćwiczenia na instrumencie uprzyjemnia dziecku czas.

2. (Naucz mnie!) Rodzic może poprosi, aby to pociecha go czegoś nauczyła - dziecko czuje się wówczas ważne.

3. (Zagrasz mi?) Nigdy nie powinno się zmuszać dziecka do ćwiczenia, należy zachęcać.

Jak rozpozna, że dziecko ma zadatki na dobrego muzyka?

Rodzic powinien obserwować dziecko pod kątem predyspozycji muzycznych. Jeśli pociecha „czysto” śpiewa, ma poczucie rytmu i lubi muzykę, to oznacza, że posiada predyspozycje muzyczne, i być może, będzie w przyszłości dobrym muzykiem. Należałoby wówczas rozwijać potencjał dziecka zapisując je na dodatkowe zajęcia umuzykalniające, teatralne, taneczne lub lekcje gry na instrumencie.

Jeśli zbliża się pierwszy rok szkoły, a entuzjazm muzyczny pociechy nie maleje, to można posłać dziecko do szkoły muzycznej, gdzie będzie rozwijało swoje umiejętności pod okiem nauczycieli muzycznych.

(Proszę pamiętać , że postępowanie rekrutacyjne do większości szkół muzycznych odbywa się na przełomie marca i kwietnia roku szkolnego poprzedzającego rok szkolny, na który przeprowadzane jest postępowanie rekrutacyjne, natomiast egzaminy wstępne z reguły odbywają się w maju.)

Ile kosztuje edukacja muzyczna w Polsce?

Dobre pytanie - to zależy ;)

Edukacja w państwowej szkole muzycznej jest darmowa, ale trzeba pamięta, że dziecko musi posiadać własny instrument, a to do najtańszych wydatków nie należy.

Istnieją odpowiedniki w postaci prywatnych szkół muzycznych - tutaj ceny wahają się od ok. 5 000 zł do ok. 7 000 zł za rok nauki, plus oczywiście własny instrument dziecka.

Dodatkowe zajęcia umuzykalniające dla dzieci w wieku przedszkolnym to wydatek rzędu od ok. 15 zł do ok. 40 zł za zajęcia.

Indywidualne lekcje gry na instrumencie kosztują (w zależności od miasta i długości lekcji) od 15 zł do nawet 250 zł za zajęcia.

W jaki sposób wybrać muzykę odpowiednią dla mojego dziecka? Czy muzyka powszechnie dedykowana dzieciom np. piosenka o Krasnoludkach jest w czymś lepsza od muzyki popularno naukowej?

Piosenka o Krasnoludkach z pewnością będzie lepsza niż muzyka popularna, którą słyszymy np. w radiu. Repertuar, który proponujemy dziecku musi być wartościowy pod względem muzycznym, wychowawczym i literackim. Treści śpiewanych piosenek powinny rozwijać zainteresowania dziecka, wpływając na lepsze poznanie otaczającego świata. Piosenki, które podsuwamy najmłodszym powinny być na tyle proste, aby z łatwością dzieci mogły je zapamięta, a później same zaśpiewa.

Czy "muzyki" można się nauczy, czy z tym trzeba się urodzi ?

Uzdolnienie muzyczne jest cechą wrodzoną. Procentowy poziom urodzeniowych uzdolnień muzycznych określa się następująco:

68% noworodków - uzdolnienia przeciętne,

16% noworodków - uzdolnienia wyższe lub wysokie,

16% noworodków - uzdolnienia niższe lub niskie.

Pamiętajmy, każde dziecko rodzi się uzdolnione muzycznie. Rozwój potencjału muzycznego dziecka zależy później tylko od wpływu środowiska, w którym się wychowuje.

Czy muzyka rzeczywiście łagodzi obyczaje? :)

Powiedzenie Jerzego Waldorffa „Muzyka łagodzi obyczaje” jest świadomą parafrazą myśli Arystotelesa: „Muzyka wpływa na uszlachetnianie obyczajów”. Nie sposób się z nimi nie zgodzi, bo podejrzewam, że każdy z nas na własnej skórze miał okazję odczuć pozytywny wpływ muzyki.

Muzyka towarzyszy nam na każdym kroku - w samochodzie, w pracy, w domu. Wyróżniamy nawet playlisty ułożone pod konkretne czynności: „do sprzątania”, „do biegania”, „do nauki”, „dla dzieci”, etc. Muzyka oddziaływuje na nas z ogromną siłą, wpływa na nasze uczucia i nastrój, a to wszystko za sprawą odpowiednio dobranej harmonii, tempa, rytmu i melodii utworów.

Muzyka rozwija relacje międzyludzkie. Każdy z nas ma swoje muzyczne upodobania. Rozmowy o muzyce (nawet te o odmiennym guście ;) ) czy wspólne chodzenie na koncerty, budują umiejętności społeczne i sprzyjają pogłębianiu relacji.

Muzyka jest uniwersalna i ponadpodziałowa. Łączy ludzi z różnych kultur, posługujących się odmiennym językiem, ludzi różniących się kolorem skóry czy wiarą.

Muzyka pełni rolę terapeutyczną. Muzykoterapia posiada zastosowanie w leczeniu chorób

natury emocjonalnej, fizycznej lub umysłowej, np. przy zaburzeniach depresyjnych, zaburzeniach nerwicowych czy zaburzeniach osobowości.

Próby opisania potęgi muzyki z reguły są niemożliwe, dlatego kończąc moją wypowiedź posłużę się cytatem Claude’a Debussy’ego:

„Muzyka zaczyna się tam, gdzie słowo jest bezsilne - nie potrafi oddać wyrazu; muzyka jest tworzona dla niewyrażalnego”.

 Bardzo dziękujemy za rozmowę!