Cyfrowy Minimalizm - dlaczego nie jest wcale taki łatwy?
Skoro jesteście już na naszym blogu, to zakładam, że jesteście dość świadomymi osobami. Takimi, które w pewnym sensie przeciwstawiają się popularnym tendencjom takimi jak nadmierna konsumpcja Social Mediów czy bycie nieświadomym konsumentem, trawiącym coraz to nowe produkty i usługi tylko za podszeptem zachcianki (albo reklamy najczęściej digitalowej).
Jednak czy jesteście świadomi czy nie, bardzo łatwo złapać się w pułapkę Social Mediów. Prawda jest taka, że nikt z nas świadomie nie oddaje swoich długich godzin na bezmyślne scrollowanie ekranu. Niestety zazwyczaj tak jest bo daliśmy się schwytać w sidła uzależniających mechanizmów na których bazują właśnie Social Media!
Zagrożenia jakie niesie ze sobą niekontrolowane konsumowanie Social Mediów to nie tylko utrata cennego czasu,w którym moglibyśmy wykonać o wiele więcej i bardziej satysfakcjonujących czynności. Social Media wpływają również na ograniczenie naszej autonomii, ograniczają i to znacznie poczucie naszego szczęście a także odczucie osamotnienia. Wielu z nasz - użytkowników smartfonów- cierpi już nie tylko na FOMO ale również czuje wręcz silną i nieodpartą potrzebę bycia w kontakcie 24/7, choć prawda jest taka, że to bycie w kontakcie jest bardzo iluzoryczne. Nie mniej jednak pozwalamy sobie na sięganie po telefon zarówno w trakcie prowadzenia auta, co może mieć skutki wręcz katastrofalne jak i podczas śniadania z dziećmi, kiedy to te kilka chwil w ciągu dnia powinny ładować nas pozytywna energią na całą resztę dnia.
"(...) sprawdzanie swoich "lajków" to nowa wersja palenia." - Bill Maher
Dlaczego smartphony i Social Media uzależniają?
Social Media zaprojektowane tak aby skupić Twoją uwagę przez maksymalnie długą ilość czasu bazują na dwóch podstawowych mechanizmach psychologicznych mających na celu uzależnienie Ciebie od stałego sprawdzania swoich aplikacji.
Pierwszym czynnikiem wzmacniającym uzależnienie behawioralne jest nieregularne wzmocnienie pozytywne. Czynnik ten mówi o tym, że nagrody dawane z nieregularną częstotliwością są w oczach odbiorcy o wiele bardziej kuszące niż te przewidywalne. A w SM nigdy nie wiesz jaki feed back dostaniesz, dodatkowo nowe strony do obserwowania czy filmiki na youtube również są podsyłane w taki sposób abyś uznał że te kilka h które spędziłeś na oglądaniu mało wartościowych treści wydały się warte tej jednej podesłanej Ci raz na jakiś czas wyjątkowo dla Ciebie atrakcyjnej.
Drugim czynnikiem mającym znaczenie w budowaniu naszego uzależnienia od social mediów jest potrzeba aprobaty społecznej, którą ( a raczej jej iluzję) otrzymujemy poprzez zebrane lajki, shary, komentarze..
Założeniem rozwijania i tworzenia technologii oraz kolejnych aplikacji społecznościowych być może rzeczywiście kiedyś było umożliwienie budowania społeczności i usprawnienia komunikowania się na odległość, jednak efektem są udzie uzależnieni od swoich aplikacji, nawykowo sprawdzający telefony, tacy którzy nie tylko czują się pod stałą presją ale również stracili tak naprawdę swoją autonomię w podejmowaniu świadomych decyzji.
Jak zostać cyfrowym minimalistą?
Przede wszystkim podobnie jak w przypadku innych odwyków nastaw się na to że nie będzie łatwo! Ogranicz ilość aplikacji dostępnych na swoim telefonie i uzgodnij sam ze sobą (ale uwaga! nie wolno oszukiwać) zasady korzystania z tych, które zdecydujesz się pozostawić. Na początku na pewno będzie Cię kusić. To naturalne, nie da się bowiem w kilka minut wymazać nawyków, które towarzyszyły nam przez ostatnie kilkanaście lat! Ale zapewniam Cię że warto!
Możecie na przykład na początek swojej przygody z minimalizmem pomyśleć sobie o minutach i chwilach w waszym życiu. Jest to coś bardzo cennego i konkretnego co możecie wymienić na różne działania, które zajmują Wasz czas. Często łączny koszt rzeczy, które wcale nie są nam do niczego potrzebne a którymi o dziwo zapełniamy większość swojego czasu, może ogromnie przeważać nad drobnymi zyskami, które obiecuje nam każdy poszczególny fragment tego cyfrowego bałaganu.
Pierwsze kroki, które możesz podjąć na drodze do cyfrowego minimalizmu:
- ogranicz ilość aplikacji na swoim telefonie
- ustal zasady korzystania z mediów cyfrowych
- postaraj się robić sobie czas całkowicie bez telefonu np. podczas spacerów
- zamień kontakt przez internet na relacje face to face ze znajomymi.
Po miesiącu swoich prób bycia cyfrowym minimalistą podsumuj ile czasu zyskałeś, czy okryłeś w sobie jakieś nowe pasje? a może przeczytałeś dano odkładane książki? zacieśniłeś więzi? czujesz się szczęśliwszy? Myślę, że taki rachunek sumienia pozwoli Ci podjąć obiektywną decyzję czy zostajesz z nami w świecie minimalistów cyfrowych? Czy jednak wolisz wrócić do swojego dawnego życia.
Ciekawostką w odniesieniu do mediów cyfrowych i nowych technologii jest również to, że obserwujemy pierwszy raz w historii moment w którym człowiek nie jest pozostawiony sam sobie ze swoimi myślami ani na chwilę, bowiem bodźce docierają do nas praktycznie 24/7, a jak nie jednokrotnie już udowodniono odosobnienie jest niezbędne dla prawidłowego rozwoju psychofizycznego człowieka. Ponadto wśród korzyści wynikających z odosobnienia możemy wyróżnić: nowe pomysły, zrozumienie siebie czy bliskość z innymi.
Dla rodziców dorastających dzieci ciekawe może się również wydać, że podobnie jak wraz z rozwijającymi się technologiami oraz ich powszechną dostępnością zanikło zjawisko odosobnienia, podobnie wraz z pokoleniem które weszło w dorosłość już całkowitym zapleczem cyfrowym na stałe zagościł lęk na skalę zjawiska socjologicznego wśród młodzieży. Nastolatki straciły zdolność przetwarzania i znajdowania sensu w swoich emocjach albo zastanawiania się nad tym, kim rzeczywiście są i co ma dla nich naprawdę znaczenie, albo budowania silnych więzi, czy nawet po prostu pozwalania swoim umysłom na to by wyłączyły ważne obwody społeczne, które nie są przeznaczone do nieustannego używania, i przeznaczyły energię na inne ważne elementy kognitywnego porządku.
Nie po raz pierwszy stwierdzono również (Holly Shakya) że im więcej czas poświęcamy na komunikowanie się ze swoim środowiskiem przy pomocy mediów cyfrowych tym mniej czasu poświęcamy na komunikację offline. Dla naukowców jasne już jest że zastąpienie prawdziwych kontaktów mediami społecznościowymi ma bardzo niekorzystny wpływ na nasze samopoczucie.
Zostawiam Was z refleksją o tym jak chcielibyście aby wyglądał Wasz czas. Zwłaszcza teraz w pandemii, kiedy mamy go więcej może warto się zastanowić głębiej na co go przeznaczamy?
Artykuł na podstawie książki Cyfrowy Minimalizm, Cal Newport, Wydawnictwo Studio Emka
Przeczytaj też: